Gider pusulası, fatura düzenleme zorunluluğu olmayan birinden mal aldığınızda ya da ona iş yaptırdığınızda, alıcı olarak sizin düzenleyip satana imzalattığınız belgedir (Vergi Usul Kanunu md. 234). İki nüsha ve seri-sıra numaralı düzenlenir, teslimden itibaren en geç 7 gün içinde kesilir. Vergiden muaf esnaftan alımda ödemeden gelir vergisi stopajı da kesilir.
Bu yazıda “gider pusulası nedir?” ve “nasıl düzenlenir?” sorularını birlikte cevaplıyoruz: kimin kime düzenlediği, hangi bilgilerin zorunlu olduğu, 2026 stopaj oranları, örnek hesap, e-Gider Pusulası’nın durumu ve e-ticaret satıcısının bu belgeye hangi durumlarda ihtiyaç duyduğu. Son kontrol: 5 Kasım 2026.
Gider pusulasını kim düzenler, kime düzenlenir?
VUK 234’e göre gider pusulasını birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenler ile defter tutmak zorunda olan serbest meslek erbabı ve çiftçiler düzenler. Muhatap, bu Kanun kapsamındaki belgeleri düzenleme zorunluluğu bulunmayan kişilerdir; yani size fatura kesemeyen ya da kesmek zorunda olmayan satıcı.
Bir istisna var: gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçilerden alınan mallar için gider pusulası değil müstahsil makbuzu düzenlenir. Bir de önemli bir sonuç: vergiden muaf esnaf için düzenlenen gider pusulası, kanuna göre bu kişilerin vermiş olduğu fatura hükmündedir. Yani muaf esnaftan yaptığınız alımın belgesi, sizin düzenlediğiniz pusuladır.
E-ticaret satıcısı gider pusulasına ne zaman ihtiyaç duyar?
Pazaryeri ya da site satıcısının karşılaştığı tipik durumlar şunlardır. Her biri farklı bir kurala bağlıdır; bu yüzden aynı işlem gibi görünse de belgeyi seçmeden önce satıcının kim olduğuna bakın.
- Evde üretim yapan muaf esnaftan ürün almak: örneğin el örgüsü ya da el yapımı ürün tedarik ediyorsanız gider pusulası düzenler, ödemeden stopaj keserseniz. GİB rehberine göre bedel süresi içinde bankadan ödenirse, gider pusulası bilgilerini içeren dekont da yeterlidir.
- Bireyden ikinci el mal almak: satıcı fatura düzenleme zorunluluğu olmayan bir kişiyse alım gider pusulasıyla belgelenir. GVK 94’ün gider pusulasıyla ilgili 13. bendi esnaf muaflığından yararlananlara yapılan ödemeleri sayar; kişisel eşyasını satan sıradan bir bireyden yapılan alımda stopaj gerekip gerekmediğini mali müşavirinizle netleştirin.
- Tüketici iadesi: internetten satılan malın e-Arşiv faturasındaki iade bölümü müşteri tarafından doldurulup imzalanarak malla birlikte geri gönderilirse, 509 Sıra No.lu Tebliğe göre bu belge satıcının düzenleyeceği gider pusulası yerine geçer. İade bedeli banka, ödeme kuruluşu ya da PTT aracılığıyla ödenirse bu kurumların belgeleri de gider pusulası yerine geçer (VUK 234).
- Muaf esnafa iş yaptırmak: örneğin evinden çalışan muaf bir esnafa ürün süsleme ya da dikiş işi yaptırıyorsanız gider pusulası düzenler, hizmet bedelinden stopaj keserseniz.
Gider pusulasında hangi bilgiler bulunur?
VUK 234 zorunlu içeriği sayar. Kâğıt pusulada en az şunlar yer almalıdır:
e-Gider Pusulası’nda içerik daha geniştir: 509 Sıra No.lu Tebliğ ayrıca tarafların TCKN/VKN’sini, saat ve dakika olarak düzenleme zamanını ve vergi ile varsa diğer kesintilerin tutarını zorunlu tutar. Kâğıt pusulada da stopaj tutarını ve satıcının kimlik numarasını yazmak, sonradan kayıt ve beyanda işinizi kolaylaştırır.
- İşin mahiyeti ya da satın alınan malın cinsi ve türü,
- Miktar, bedel ve iş ücreti,
- İşi yaptıran ile yapanın ya da malı satın alan ile satanın adı ve soyadı (tüzel kişilerde unvanı) ve adresleri,
- Düzenleme tarihi,
- Seri ve sıra numarası (pusulalar seri ve sıra numarası içinde birbirini izler).
Adım adım: gider pusulası nasıl doldurulur?
Süre kuralı 2021’de kanuna eklendi; 7 günden sonra düzenlenen pusula VUK 353/1’deki özel usulsüzlük cezası kapsamına girer. Ceza tutarlarını fatura kesme süresi yazımızda ayrıntılı anlattık.
- 1
Belge türünü doğrulayın
Satıcı fatura kesebilen bir mükellefse gider pusulası değil fatura istenir. Muaf esnafsa varsa Esnaf Vergi Muafiyeti Belgesi’ni görün; çiftçiyse müstahsil makbuzu gerekebilir.
- 2
Seri-sıra numaralı pusulayı hazırlayın
Sıradaki numaralı pusulayı kullanın; numara atlatmayın ve iki nüsha düzenleyin.
- 3
Bilgileri yazın
Malın cinsi, miktarı, birim fiyatı ve bedeli; satanın adı, soyadı ve adresi; sizin unvan ve adresiniz; tarih.
- 4
Stopajı hesaplayın
Satıcı muaf esnafsa brüt bedel üzerinden ilgili oranı hesaplayın, kesinti tutarını ve ödenecek neti pusulaya yazın.
- 5
İmzalatın ve teslim edin
Pusulayı satana imzalatın; bir nüshasını ona verin, diğerini saklayın.
- 6
7 gün içinde tamamlayın
Pusula malın teslimi ya da hizmetin yapıldığı tarihten itibaren en geç 7 gün içinde düzenlenmelidir; aksi hâlde hiç düzenlenmemiş sayılır.
- 7
Ödemeyi ve kaydı eşleştirin
Ödemeyi bankadan yapıyorsanız açıklamaya pusula numarasını yazın; pusulayı ve kesilen stopajı muhasebecinize iletin.
Gider pusulası stopaj oranları 2026
Stopaj (gelir vergisi tevkifatı), GVK 94. maddede sayılan tevkifat sorumlularının, yani şirketlerin ve gerçek usulde gelirini beyan eden ticaret erbabı gibi mükelleflerin, vergiden muaf esnafa yaptıkları ödemelerden keser. Oranlar 2009/14592 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’nın 13. bendinde yer alır; GİB’in Ağustos 2025 tarihli rehberi evde üretilen ürünler için %2 oranını aynen tekrarlar. Oranlar Cumhurbaşkanı kararıyla değişebileceği için ödemeden önce güncel oranı mali müşavirinize teyit ettirin.
GVK 9/1-10 kapsamında, yalnız internetten satış yapan ve ticari banka hesabı açan muaf esnafın hasılatından tevkifatı banka yapar (%4; işçi çalıştırıyorsa %2). Kanuna göre bu hasılat üzerinden alıcı ayrıca 94. madde tevkifatı yapmaz.
| Ödemenin konusu | Tevkifat oranı |
|---|---|
| GVK 9/1-6 kapsamında evde üretilen ürünler ya da bu ürünlerin imalinde ödenen hizmet bedeli | %2 |
| Hurda mal alımları | %2 |
| Diğer mal alımları | %5 |
| Diğer hizmet alımları (mal ve hizmet bedelinin ayrılamadığı hâller dahil) | %10 |
Örnek hesap: brüt, stopaj ve ödenecek tutar
Örnek 1: Örnek Ticaret Ltd. Şti., evinde örgü yapan muaf bir esnaftan tanesi 250 TL’den 40 atkı alıyor. Brüt bedel 40 × 250 = 10.000 TL. Evde üretilen ürün olduğu için oran %2: stopaj 200 TL, satıcıya ödenecek tutar 9.800 TL. Pusulada brüt bedel, 200 TL kesinti ve 9.800 TL net birlikte yazılır.
Örnek 2: Aynı firma, muaf bir esnafa 3.000 TL’ye ürün paketleme işi yaptırıyor. Diğer hizmet alımı olduğu için oran %10: stopaj 300 TL, ödenecek tutar 2.700 TL.
Örnek 3: Satıcıyla net tutar konuşulduysa brüt bulunur. Esnafın eline 4.900 TL geçmesi kararlaştırıldıysa ve oran %2 ise brüt bedel 4.900 ÷ 0,98 = 5.000 TL olur; stopaj 100 TL’dir. Kontrol: 5.000 − 100 = 4.900 TL.
Gider pusulasında KDV olur mu?
Vergiden muaf esnaftan alımda pusulada KDV hesaplanmaz: KDV Kanunu’nun 17/4-a maddesi, Gelir Vergisi Kanunu’na göre vergiden muaf esnafın yaptığı teslim ve hizmetleri KDV’den istisna tutar. Pusulada yalnız bedel ve stopaj kesintisi yer alır.
Bireyden ikinci el mal alımı gibi diğer durumlarda da satıcı genellikle KDV mükellefi değildir; ancak özel matrah gibi istisnai rejimler bulunan sektörlerde (örneğin ikinci el araç ticareti) hesap farklılaşabilir. Bu tür bir faaliyetiniz varsa mali müşavirinizle çalışın.
e-Gider Pusulası zorunlu mu? (2026)
509 Sıra No.lu Tebliğ e-Gider Pusulası’nı isteğe bağlı bir uygulama olarak tanımlar. Dahil olmak isteyen mükellefin e-Fatura uygulamasına kayıtlı olması ve tebliğdeki yöntemlerden biriyle başvurması gerekir. Zorunluluk yalnız bir durumda doğar: GİB, analiz ya da inceleme sonucunda riskli ya da vergiye uyum düzeyi düşük bulduğu mükelleflere yazılı bildirim yapıp en az 3 ay süre vererek e-Gider Pusulası’na geçme zorunluluğu getirebilir.
e-Gider Pusulası GİB’in e-Arşiv portal yöntemiyle düzenlenemez; GİB’in Mayıs 2026 kılavuzu portal yöntemini e-Arşiv Fatura, e-SMM ve e-MM ile sınırlar. Bu belge portal dışındaki yöntemlerle, pratikte izinli bir özel entegratör aracılığıyla kesilir (GİB, ebelge.gib.gov.tr’de ayrı bir e-Gider Pusulası özel entegratörler listesi yayımlar); GİB, e-Gider Pusulası paketini 22 Mayıs 2026’da yayımladı ve 15 Eylül 2026’da güncelledi. e-Gider Pusulası’nın en az bir kâğıt çıktısı satıcıya ıslak imzayla imzalatılır ve düzenleyen tarafından saklanır; GİB’in belirleyeceği mükelleflerde bu imza yerine satıcı bilgilerinin elektronik olarak doğrulanması da mümkündür.
Hangi belgeler gider pusulası yerine geçer?
VUK 234, gider pusulasında bulunması gereken bilgileri içermeleri kaydıyla bazı belgeleri pusula yerine sayar. 509 Sıra No.lu Tebliğ de internet satışındaki iadeler için bir yol tanımlar.
| Durum | Pusula yerine geçen belge | Koşul |
|---|---|---|
| Bedelin banka, ödeme kuruluşu ya da PTT aracılığıyla ödenmesi | Bu kurumların düzenlediği dekont/belge | Pusula bilgilerini içermesi ve ödemenin 7 günlük süre içinde yapılması |
| 6502 sayılı Kanun kapsamında tüketici iadesi | İade bedelinin bu kurumlar aracılığıyla ödendiğini gösteren belge | Pusula bilgilerini içermesi |
| İnternet satışında tüketicinin iadesi | e-Arşiv faturanın doldurulmuş ve imzalanmış iade bölümü | Malla birlikte satıcıya geri gönderilmesi |
| Belge düzenleme zorunluluğu olmayan kamu kurumundan alım | Kurumun kendi mevzuatına göre düzenlediği belge | Pusula bilgilerini içermesi |
Sık yapılan hatalar
Bu hataların çoğu, alım yapılmadan önce satıcının durumunu (mükellef mi, muaf esnaf mı, birey mi) netleştirmekle önlenir.
- Fatura kesmek zorunda olan bir mükelleften yapılan alımı gider pusulasıyla belgelemek.
- Muaf esnaftan alımda stopajı kesmemek ya da yanlış oranı uygulamak.
- Pusulayı satana imzalatmamak ya da tek nüsha düzenlemek.
- 7 günlük süreyi kaçırmak; pusula hiç düzenlenmemiş sayılır.
- İade bölümü doldurulmuş e-Arşiv belge geldiği hâlde aynı iade için ayrıca pusula düzenleyip mükerrer kayıt oluşturmak.
TicariHub’da gider pusulası
TicariHub yasal gider pusulası üretmez ve numara vermez. İade ve alış işlemlerinde “doldurma föyü” basar: bu föy bir bilgi föyüdür, yasal belge değildir; bilgileri onaylı matbu pusulanıza aktarırsınız. Alış pusulasında stopaj durumu seçilir; GVK 94 oranları önerilir ve 0 ile 40 arasında değiştirilebilir. Tüketici iadesi föyünde stopaj yoktur.
e-Gider Pusulası hiçbir entegratörde TicariHub üzerinden API ile gönderilmez; e-Gider Pusulası’na kayıtlı firmalarda bu seçenek görünür ve belge entegratörün portalından kesilir. İade Merkezi’ndeki sihirbaz duruma göre iptal, iade faturası, gider pusulası ya da imzalı iade bölümü gibi doğru belgeyi önerir; Muhasebeci Köprüsü gider pusulası kayıtlarını CSV ve LUCA fişi olarak dışa aktarır.